Fethiye ve Seydikemer'de birçok villanın bahçesinde zeytin ağacı bulunur. Doğru yapılan budama ağacın sağlıklı kalmasına, ışık almasına ve düzenli ürün vermesine yardımcı olur. Yanlış zamanda ya da aşırı yapılan budama ise ağacı zayıflatabilir ve birkaç sezon boyunca ürünü azaltabilir. Bu rehber, ev bahçesindeki zeytin ağaçları için temel ilkeleri özetler.
Uygun dönem: hasattan sonra, çiçeklenmeden önce
Zeytin budaması genellikle hasattan sonra, kışın sonu ile ilkbaharın başı arasında yapılır. Bölgede hasat çoğunlukla sonbahar ve kış başında tamamlanır. Budama için şu noktalara dikkat edin:
- Dondan sonra budayın. Taze budama yaraları soğuğa karşı hassastır. Don riski olan yüksek kesimlerde en soğuk dönemin geçmesini bekleyin.
- Çiçeklenmeden önce bitirin. Ağaç çiçeğe durduktan sonra yapılan ağır budama, o yılın ürününü azaltabilir.
- Kuru bir dönem seçin. Zeytin dal kanseri gibi bazı hastalıklar, budama yaralarından yağmurlu ve nemli havada daha kolay bulaşır. Budamadan hemen sonra birkaç gün kuru hava beklenmesi iyi olur.
Ağacın dibinden ve gövdesinden çıkan sürgünler ile dikine hızla büyüyen obur dallar yıl içinde de alınabilir.
Hangi dallar alınır?
Amaç, ağacın içine ışık ve hava girmesini sağlamaktır. Zeytin, meyveyi büyük ölçüde bir önceki yıl oluşan sürgünler üzerinde verir. Bu yüzden her yıl ağacın bir kısmında yeni sürgün oluşmasına izin vermek gerekir.
- Kuru, kırık ve hastalıklı dallar: İlk olarak bunlar alınır.
- Obur dallar: Ana dallardan dikine, hızla büyüyen ve genellikle meyve vermeyen sürgünler.
- Dip sürgünleri: Gövdenin dibinden ve kökten çıkan sürgünler ağacın gücünü boşa harcar.
- Birbirine sürtünen ve içe doğru büyüyen dallar: Ağacın ortasını açmak için seyreltilir.
- Çok yükselen dallar: Hasadı ve bakımı kolaylaştırmak için ağacın boyu kontrol altında tutulabilir.
Sık yapılan hatalar
- Bir yılda çok fazla budamak. Ağır budama ağacı strese sokar ve çok sayıda obur dal çıkmasına yol açar. Yaşlı ve bakımsız ağaçlarda yenileme birkaç yıla yayılmalıdır.
- Dalı gövdeye çok yakın ya da çok uzak kesmek. Kesim, dalın gövdeye bağlandığı hafif kabarık bölgenin hemen dışından yapılmalıdır. Uzun bırakılan güdükler çürüyebilir.
- Kör ve kirli alet kullanmak. Ezilen kabuk zor iyileşir. Aletler keskin olmalı, hastalıklı daldan sonra temizlenmelidir.
- Büyük yaraları açıkta bırakmak. Kalın dal kesimlerinde yara yüzeyinin düzgün olması iyileşmeyi kolaylaştırır.
Güvenlik
Güvenlik: Yüksek dallarda merdivenle çalışmak düşme riski taşır. Merdiveni sağlam ve düz bir zemine kurun, yalnız çalışmayın. Motorlu testere kullanımı eğitim ve koruyucu ekipman gerektirir. Büyük ve yaşlı ağaçlarda, elektrik hattına yakın dallarda budamayı uzmana bırakın.
Sık sorulan sorular
Zeytin ağacını her yıl budamak gerekir mi? Her yıl yapılan hafif bir budama, birkaç yılda bir yapılan ağır budamadan genellikle daha iyidir. Ağaç dengeli kalır ve ürün yıldan yıla daha az dalgalanır.
Budamadan sonra yaralara bir şey sürmek gerekir mi? Küçük kesimler genellikle kendiliğinden iyileşir. Büyük kesimlerde ne yapılacağı ağacın durumuna göre değişir; hastalık belirtisi varsa uzmana danışın.
Ağacım çok büyüdü, bir seferde küçültebilir miyim? Önerilmez. Boyu birkaç sezona yayılarak düşürmek ağacı daha az zorlar.
Bahçenin geri kalanıyla birlikte
Zeytin budaması, sulama ve gübreleme ile birlikte planlandığında daha iyi sonuç verir. Sulama sistemini mevsime hazırlamak için bahçe sulama sistemi kontrolü rehberine bakabilirsiniz. Budama ve mevsimlik bahçe işleri için bahçe bakımı sayfasına göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Her ev farklıdır; kendi eviniz için işi yerinde gören bir firmadan yazılı teklif isteyin.